Zondag 3 augustus 1783. Vandaag vierde men in Ieper de 400-jarige jubilee van Onze-Lieve-Vrouw van Thuyne. Op Thuyndag om 10u deed de processie heel schoon en vol devotie zijn ronde. Vooraan zag men de drie koninklijke gilden van Sint-Michiel, Sinte-Barbara en Sint-Sebastiaan met hun standaarden en vendels, met alle confraters met brandende flambeeuwen. Daarna volgden de arme meisjes, de arme knechten met op en neer wiegende veren.
Na hen kwamen de vier confréries van het heilig sacrament, dan de seminaristen en de geestelijke klerken van de vier parochies, met de religieuzen, elk van hun parochiekerk, de heilige Petrus, de heilige Martinus, de heilige Jacobus, de heilige bisschop Nicolaas en de heilige Rochus. De processie werd afgesloten door het heilig sacrament van het altaar dat gedragen werd door de heer bisschop de Wavrans, gevolgd door beide de magistraten der stede en de kasselrij van Ieper en die van het geestelijk hof.
Na de middag om 15u begon de triomfprocessie uit te gaan. Vooraan zag men de hellewagen waarop gezeten was een persoon die Lucifer uitbeeldde. Maar, hetgeen men nooit gehoord had, was dat er in de hel zilverwerk was. Nochtans had deze Lucifer zilveren gespen in zijn schoenen. Deze wagen was omringd door de gildebroeders van de aartsengel Michaël die allemaal slagzwaarden op hun schouders droegen. Na hen volgde een wagen die verbeeld was door verscheidene kleine knechtjes, de nering van de tabakkers, groenseliers en andere ambachten, hetgeen zeer fraai om zien was. Daarna volgde een wagen die de maagd van Ieper verbeeldde.
Toen was het de beurt aan een wagen die de maagd van Ieper voorstelde, liggend met een arm op de leeuw die zo schoon gesneden was dat alle liefhebbers van de snijkunst moesten bekennen dat ze nooit een schonere gezien hadden. Op diezelfde wagen zagen we ook een engel die de standaard van Ieper droeg, met het wapen van het dubbel kruis. Daarna volgde de reus die zo schoon van postuur was dat al de vreemdelingen van verre en nabij moesten bekennen nooit geen schonere reus gezien te hebben.
Deze was omringd door de gildebroeders van Sinte-Barbara. Daarna volgde de walvis die ook zeer schoon was, waarop een persoon gezeten was die Neptunus verbeeldde. De walvis spoot voortdurend water, tot groot vermaak van de omstaanders. En dan volgde de kemel, bezeten door enige jongens terwijl er andere kleine jongens rondom liepen, allen gekleed als Moren. Als laatste kwam er een ‘Thuynse’ wagen met de afbeelding van Onze-Lieve-Vrouw van Thuyne. ‘s Avonds was de verlichting heel schoon, al de straten waren gelijkvormig gepareerd, maar het was pijnlijk dat het begon te regenen en te donderen waardoor de verlichting moest uitgedaan worden. De woensdag van de octaaf deed de triomfprocessie nogmaals zijn toer maar nu naar de andere kant van de stad omdat alle ingezetenen die op dezelfde manier konden zien.
Ik ondervond dat men nooit plezier kon hebben zonder dat er voordien of nadien wel iemand zou zijn om zich om een of ander te beklagen. In voorbereiding van de omschreven jubilee van Thuyndag werd een vergadering gehouden. Om de stukken te regelen die zouden dienen tot de triomftocht. Onder andere werd besloten dat de parade identiek zou zijn zoals die van vijftig jaar geleden. Eerst de hellewagen met al zijn omstandigheden.
Wie het achteraf gezien had, zei dat het een indrukwekkende maar schromelijke verbeelding was. Dat werd gehoord uit de mond van twee edele mevrouwen die in goede kennis waren (zo men beweerde) met de bisschop van Ieper. Ze verzochten hem deze hellewagen te willen beletten omdat die afbeeldingen bevatte die de vrouwen van kinderen zouden kunnen bevruchten. Zijne hoogheid, in dit geval niet zeer lichtgelovig, schreef over de zaak naar het Hof te Brussel dat direct gebood om de triomfstoet uit te stellen, en wel in het bijzonder de hellewagen.
Waarover het gemeente zodanig gestoord was dat men alle soorten van slechte zaken en verdachtmakingen tegen de bisschop uitstrooide. Waarop de fiscaal van Brussel afgekomen was om alles te bezichtigen. En om het gemeen in rust te stellen, had men het invoeren van de hellewagen toegestaan in de hoedanigheid zoals die hierboven omschreven was. De bisschop had zich dat voorval grotendeels beklaagd in zoverre dat het zijn dood had bespoedigd. Dat was beklagenswaardig. Maar wat volgde, was al even belachelijk. Verscheidene buren van de Boterstraat maakten zich sterk dat de buren van hun bestuur de hele straat aan beide kanten gelijk zouden versieren.
Men zou een globe – een versierde wereldbol – maken, hangende in het midden en de zon en de maan aan elke zijde van de staten die de wereld zouden verlichten. Dat werd allemaal uitgewerkt en was zeer schoon om te zien. Maar de directeur, in plaats van een dekzeil te heffen, had schade moeten betalen. Omdat ze uiteindelijk allemaal in proces gekomen waren, hadden ze de buren als getuigen moeten oproepen, die voor hun vergoeding zo veel getrokken hadden dan ze voor hun versieringen betaald hadden.
Dit is een fragment uit Boek 1600-1784 van De Grote Kroniek van Ieper
