Zaterdag 28 mei 1870. In ons land was er sedert enige jaren een nieuwe partij ontstaan. Ze had de naam van vooruitgaande partij aangenomen en was samengesteld uit enkele misnoegden die – kost wat kost – aan het staatsroer wilden geraken, en uit een menigte jongelieden die vol begoochelingen en edelmoedige inbeeldingen veronderstelden dat het menselijk geslacht volmaakt was, dus begaafd met de nodige hoedanigheden en vrij van driften en van eigenbelang tot het gemenebest te worden bekeerd. Ze beeldden zich in dat de toekomst hen toebehoorde en leken overtuigd dat de republiek van de vrijheid gepaard ging met de vooruitgang.
Ze begrepen niet dat het een mes was dat aan twee kanten sneed en dat het algemeen kiesrecht rechtstreeks leidde naar despotisme en regeerloosheid. Ze zouden graag de grondwet zien veranderen die gedurende 40 jaar de naam, de vrijheid en de voorspoed van ons België had verzekerd. Deels omwille van de afgunst voor diegenen die iets meer bezaten dan zijzelf.
Het waren diegenen die men socialisten noemde en die de gevaarlijkste waren omdat ze zich inbeeldden van alles wat tot nu toe bestond ten onder te brengen en daarmee de toestand van het lager volk te verbeteren. Terwijl net het tegenovergestelde de waarheid was. Want zonder pracht kwijnden alle ambachten weg, werden de werken stilgelegd, de koophandel gedood en de nijverheid overtollig gemaakt. De aanhangers van het socialisme wisten goed genoeg dat dergelijk regime onmogelijk was en tot de ondergang van de maatschappij kon leiden. Maar dat was het minste van hun beslommeringen.
Ze wilden aan het roer geraken om het staatsschip te doen stranden, in de hoop zich meester te maken van een deel van de rijkdommen. Wat de klerikalen betrof, aanzagen ze het besturen als een middel om het ministerie omver te werpen om het kerkelijk beheer te laten heropleven. Wij liberalen hielden staande dat het een gezonde denkpiste was om het kiesstelsel te beperken tot het deel van de bevolking dat iets te verliezen had. De rest zocht vaak onrust en eigenbelangen. zoals dat onlangs gebeurd was in Frankrijk en waar te veel strekkingen de maatschappij daar in verwarring gebracht hadden.
Dit is een fragment uit Boek 1830-1876 van de Grote Kroniek van Ieper
