Het jaar 1300. Tijdens de voorbije eeuw begonnen de Vlaamse steden maatregelen te nemen om het onderhoud en de netheid van hun straten en publieke plaatsen in stand te houden. Aanvankelijk was deze zorg voorbehouden geweest aan varkens. In Brugge was het het klooster van Sint-Antonius afkomstig van Belle dat het exclusieve recht had om zijn varkens te laten ronddolen in de stad waar ze leefden van de overschotten die overal rondslingerden. Later zou Brugge die rechten kopen toen het onderhoud en de netheid van hun wegennet in de handen kwam van de stedelijke autoriteiten.
Het was rond deze tijd dan ook dat er een korps van publieke straatvegers hun intrede deed in de Vlaamse steden. Deze functionnarissen noemde men in Ieper ‘muedergraven’ of ‘graven van de modder’. Ze konden een boete van 20 stuivers opleggen aan diegenen die hun vuilnis of afval op de Grote Markt voor de lakenhalle gooiden, of in de straten en in de Ieperlee.
De varkens mochten dan enkel nog op dinsdagen en vrijdagen rondlopen in de stad op hun weg naar de Veemarkt. Nochtans beschikte Ieper dan nog helemaal niet over een voorbeeldige properteit omdat iedereen het nog altijd gewoon was zijn afval en vuilnis weg te werpen in de geulen die voor de huizen aangelegd waren. Het was verboden om zijn eigen mest te laten vloeien in de tuin van zijn buurman als die zich daartegen verzette. In de andere gevallen zagen de publieke diensten daar geen graten in.
Nochtans waren de hospitalen van de stad en de leprozerie dan al verplicht om tijdens het jaar met een karretje op de baan te gaan en vuilnis op te ruimen, meer bepaald dat van mest, as en ander afval. Er verschenen heel wat wetten om orde op zaken te stellen langs de Ieperse wegen. Zo was het verboden om aarde weg te nemen van de vestingen om er staken in de grond te slaan om lakens of andere stoffen te drogen te hangen of die te wassen in het water van de vestingen. Lakens en linnen konden enkel gewassen worden op een afstand van minstens 1,90 meter afstand van de vestingen of van waterputten met drinkbaar water. En dat allemaal om een mogelijke vervuiling van het water te voorkomen. Het was verboden om te zwemmen in de vestingen naast de stadsgrachten op straffe van zijn kleren te verliezen. En voorts was het ook verboden lakens en linnen te laten drogen op publieke plaatsen.
Rond 1300 floreerde de vendetta tussen de families nog in onze Vlaamse steden, ondanks alle maatregelen die de graven van Vlaanderen ondernomen hadden om een einde te maken aan die plaag. Om moorden te vermijden, verbood het Ieperse magistraat om nog steekmessen bij zich te hebben in de binnenstad en dat was ook het geval voor andere wapens. Wie zich schuldig maakte aan dat verbod moest voor de schepenen verschijnen om op het plein gestraft te worden als voorbeeld voor de anderen.
Wanneer vreemdelingen toekwamen in een hotel en wapens bij zich droegen, moest de hotelier hen informeren over de eisen van het schepencollege. Telkens wanneer er ruzies ontstonden tussen Ieperlingen en vreemdelingen gingen de stedelingen op zoek naar assistentie van de eigen poorters.
Om ongevallen te vermijden, was het verboden om het boogschieten te hanteren aan de binnenkant van de vestingen. Voor de nachten werden er speciale maatregelen getroffen. Na het kloppen van de nachtklok (de wingeroen) mocht geen enkele inwoner nog een kap dragen, noch man, noch vrouw. En na het klingelen van de poortklok mocht geen enkele publieke vrouw zich door de straten begeven om voorbijgangers aan te klampen in de duisternis. Indien één van die vrouwen betrapt werd moest ze haar bovenkleed afstaan.
Tussen het opstaan en het ondergaan van de zon mocht er niet zingend en dansend door de straten gelopen worden, met of zonder masker. De betrapte minstreel verloor zijn instrument en de schuldigen werden allemaal bestraft met een boete van 10 ponden. De beesten mochten niet vrij rondlopen in de straten en de publieke plaatsen. De menners die hun paarden afspanden, moesten deze plaatsen in de stallen van de herbergen waar ze ook hun wagens moesten parkeren. Het was maar op een zaterdagochtend dat er karren en wagens mochten staan op de Grote Markt. De politiereglementen gaven ook aan welke honden men mocht houden in de stad. Namelijk kleine honden, waakhonden en jachthonden en eveneens beenhouwershonden.
Het gevaar op branden bedreigde onze middeleeuwse steden voortdurend. Elke brand vernielde hele straten. Om deze plaag te vermijden, had men op het einde van de jaren 1200 afgekondigd dat geen enkele nieuwe woning voortaan nog een strodak mocht bezitten en dat dit nu een dak van dakpannen of leistenen moest zijn. Alleen bestaande strodaken mochten nog hersteld worden. De bakkers mochten hun houtblokken niet aanbrengen in hun oven zolang de laatste niet opgebrand was en dat hout moest zich op een minimale afstand van 1,35 meter van elk vuur liggen.
Het was verboden om het bezinksel van wijn waarmee men zeepte vervaardigde in brand te steken en dat mocht niet overdag en bij nacht. In Ieper was het – zoals in de andere steden – het gebruik om lichten aan te steken in de stad tijdens de Sint-Jansnacht van 24 juni. Om branden te voorkomen, was het niet toegelaten om vuur te ontsteken met turf of andere brandstoffen.
Dit is een fragment uit Boek 1290-1380 van De Grote Kroniek van Ieper
