Op 21 mei 1940 breekt de frontlijn. De Duitsers steken de Schelde over en bedreigen Oudenaarde. De frontlijn van de Belgische troepen strekt zich uit van Zelzate tot Menen en moet zich na de vijandelijke doorbraak nu terugtrekken tot achter de Leie. De Fransen en Engelsen proberen de westelijke flank van de Duitse strijdkrachten tegen te houden, maar die kunnen al oprukken tot in Abbeville.
Gisteren is in de raadzaal van het Ieperse stadhuis een belangrijke vergadering doorgegaan. Koning Leopold III, zijn broer prins Karel en de ministers Pierlot, Spaak, Denis en enkele van hun stafofficieren ontmoeten er de Franse generaal Weygand om de toestand en de verdediging van België te bespreken. Generaal Weygand is vergezeld van twee andere Franse generaals en enkele hoge officieren.
Kort na de vergadering komt ook de Engelse generaal Gort hier toe in Ieper. Bij de terugreis verongelukt generaal Billotte uit het gevolg van Weygand te Loker. Hij wordt zwaargewond overgebracht naar de kliniek van de zwarte zusters te Ieper. De vergadering zelf kan ook al geen succes genoemd worden. Tijdens de conferentie van Ieper komen de tekortkomingen van de geallieerde legers i.v.m. de Duitse opmars pijnlijk tot uiting. En ondertussen trekken altijd maar voort duizenden vluchtelingen voorbij.
Op de weg Ieper-Veurne is er ook al sprake van een aanhoudende stoet van vluchtelingen op weg naar Gyvelde. Te Zillebeke krijgen de mensen nog voedsel en onderdak maar in Ieper slapen velen buiten. In de lucht zijn veel Duitse vliegtuigen te zien met overal geweldig geweergeschut. Zillebeke krijgt nog meer afweergeschut opgesteld. Hier heerst onrust en spanning.
Er logeren nu al Britten in de jongensschool. Hier en daar vallen Duitse bommen. Vanaf de 22e wemelt het er al van de Engelsen. De hele dag delven ze infanteriekuilen langs de vijver. De Franse soldaten vluchten halsoverkop naar Frankrijk. In de verte grommen de kanonnen, de Duitse troepen kunnen hier nu wel elk moment arriveren.
Op donderdag 23 mei beleeft Ieper al een nieuwe beschieting. Honderden, duizenden vluchtelingen komen hier nog altijd toe van alle streken van het land en zelfs vanuit Nederland. Allen worden met de meeste zorgen ontvangen en geherbergd. Toegewijde mensen zijn dag en nacht op de been om die mensen te helpen. De meeste openbare diensten van het land zijn naar hier overgebracht.
Waaronder in het bijzonder de statiemannen die hun lokaal hebben in de Sint-Michielsschool. Het is momenteel zo goed als onmogelijk om door de Elverdingestraat of Boterstraat te rijden, zelfs niet in velo. De drukte is ongehoord. Vandaag vallen de eerste bommen op de stad, uitgeworpen door een eskader vliegtuigen. Dat bombardement zal duren tot zondag en dan zal de artillerie er bijkomen en zal Ieper te maken krijgen met klein en middelmatig geschut.
Op de Ligywijk vallen drie bommen die twee Belgische soldaten en een burger doden. Rond 17u vallen enkele bommen op de Zonnebekesteenweg. Koning Leopold III maakt bekend dat de bevolking van Vlaanderen moet thuisblijven omdat vluchten geen zin heeft. De spoorweg Ieper-Roeselare staat al sinds enkele dagen vol met honderden treinwagons.
Vrijdag 24 mei. De verdediging aan onze kanten gebeurt nu door de Britse linies waar zich de soldaten van de groep Leroy op aansluiten, genoemd naar de gelijknamige generaal-majoor. Die mannen groeperen zich in Roeselare om vervolgens de stelling Komen-Ieper te komen verdedigen tegen een aanval van Duitse pantservoertuigen. Ze moeten zich opstellen aan het oud kanaal Ieper-Komen, tot aan Hollebeke en dan via Zillebekevijver de verbinding realiseren met het motorbataljon van de Ardeense Jagers te Ieper.
Om de verbinding met de Britten te versterken en de rechtervleugel te verzekeren, krijgt de 10e infanteriedivisie het bevel om zich te verplaatsen naar de streek van Geluwe, Geluveld, Beselare en Zonnebeke. Het wordt stilaan duidelijk dat de Duitse doorbraak gericht is op Ieper want daar kan de vijand een breuk maken tussen de Belgische en de Britse troepen.
Aan de spoorlijn Ieper-Roeselare vervolledigen ze een antitankversperring. Dat gebeurt inderdaad door 2.000 beladen goederenwagons te koppelen aan personenrijtuigen en locomotieven, met openingen ter hoogte van een aantal overwegen. Dichterbij Ieper zijn de Langemarksteenweg en de Iepersteenweg afgesloten en is er alleen een opening van 3 meter aan de Frezenbergstraat. In het oosten, zuiden en westen horen we kanonnengebulder. De mensen voelen het aankomen! De gesel van de oorlog nadert de streek. Het volk wordt ongerust.
Velen maken hun ‘pakske’ klaar om te vertrekken. Maar waar moeten ze naartoe? Naar Frankrijk? Velen keren al van daar terug omdat de Duitsers al doorgedrongen zijn tot in Abbeville. Kort na 14u30 horen we het geronk van vliegtuigen. Eerst in Vlamertinge. Twaalf Duitse vliegtuigen komen aangevlogen vanuit Poperinge, ze volgen de spoorbaan en de rijksweg, in de richting van Ieper. Het geronk alleen al van deze groep laag vliegende vliegmachines is angstwekkend. Tijdens hun doortocht te Vlamertinge werpen ze een vijftigtal bommen uit.
Wat een oorverdovend lawaai. De grond davert onder de voeten en grote stofwolken stijgen op. Een geur van poeder verspreidt zich door de lucht. De luchtaanval duurt maar enkele minuten maar zorgt wel voor verschrikkelijke ogenblikken voor de inwoners die in hun woningen enigszins beschut blijven voor de bomscherven. Gruwelijk is het wel voor de talrijke vluchtelingen die op straat volledig blootgesteld zijn aan het gevaar.
Het bombardement levert een tiental doden op, meestal vluchtelingen. Enkele Belgische en Engelse ziekenwagens brengen de gekwetsten over naar het Ieperse Onze-Lieve-Vrouwgasthuis.
Rond 17u komt opnieuw een groep Duitse vliegtuigen aangevlogen vanuit de richting van Elverdinge en die zorgt al voor nieuwe slachtoffers. Poperinge en Ieper worden tijdens deze namiddag eveneens gebombardeerd en in beide steden vallen veel burgerlijke slachtoffers te betreuren. Er is in Ieper sprake van 200 doden of gewonden. Ook Zillebeke krijgt zijn deel. In de verte horen ze daar het kanongebulder. Vermoedelijk is dat de slag om de Leie die er aan de gang is.
Dit is een fragment uit ‘Het Boek – De Geschiedenis van Ieper’
